હાઇકુ બાળકની પ્રાર્થના

આ ફોટૉ જોયો, એક હાઇકુ લખવાનો વિચાર આવ્યો

childs-prayer

પ્યારા પ્રભુજી
તે આપ્યા માતાપિતા!
માનું આભાર!

 

 

 

 

 

 

 

Posted in હાઇકુ | Leave a comment

નારી શક્તિ

          durga-hindu-goddess

                 “ નારી શક્તિ”        

                                      या देवी सर्व् भूतेषु शक्ती रूपेण् संस्थिता

                                     नमो तस्यै नमो तस्यै नमो तस्यै नमोनमः॥

દર વર્ષે નવરાત્ર આવે આપણે માતાજીની અષ્ટભુજા પ્રતિમાના દર્શન કરીએ, ગરબા- રાસ નવ દિવસ રમીએ આનંદ કરીએ. મને કે તમને  માની મુર્તી જોઇને મનમાં પ્રશ્ન ઊઠ્યો માને આઠ હાથ શા માટે? આ વર્ષે મારી ૧૪ વર્ષની ગ્રાન્ડ ડૉટર આનિયાના ઉત્સુક મનમાં પ્રશ્ન ઊઠ્યો, “બા માતાજીને કેમ આઠ હાથ? કૃષ્ણ ભગવાન, રામ ભગવાન કોઇને આઠ હાથ નથી! “આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવો થોડો મુશ્કેલ હતો છતા ટીનેજર માનસના મનમાં ઉદભવતા કુતુહલ પ્રષ્નોના જવાબ આપવા જ રહ્યા, તો જ તેવોને  ઇન્ટરનેટ સર્ચ અને તેમાંથી આવતા અનેક દુષણો (વાયરસ)થી આપણે બચાવી શકીએ . મે જવાબ આપ્યો બેટા, વીષ્નુ ભગવાનને ચાર હાથ છે, અને તને યાદ છે, બાળગીતામાં તને વંચાવ્યું હતું જ્યારે કૃષ્ણ ભગવાને વિરાટ સ્વરૂપ બતાવ્યું ત્યારે તેમને પણ ઘણા હાથ હતા.

“હા મને બરાબર યાદ છે અને ત્યારે અમારા બાલ વિહારના(Sunday religious school for children) ટીચરે અમને તેનો અર્થ પણ સમજાવેલ એ પણ મને યાદ છે, એનો અર્થ ભગવાન મંદીરમાં કે આકાશમાં જ નથી ભગવાન તો  બધે જ છે જેમકે પાણીમાં, પશુ, પક્ષીમાં, ઝાડ પાનમાં બધે જ છે, જ્યારે પણ  મુશ્કેલી આવે ત્યારે આંખ બંધ કરી ભગવાનને યાદ કરીએ કે તુરત ભગવાન હેલ્પ માટે તૈયાર, અને આપણને માર્ગ બતાવે.”

“બીજુ શું કહેલું? યાદ છે?” “હા યાદ છે તેનો અર્થ એવો નહીં કે પરીક્ષા હોય તો પણ તમારે વિડીયો ગેમ જ રમવાની વાંચવાનું નહીં .લેશન કરવાનું વાંચવાનું ,ભગવાન પર વિશ્વાસ રાખવાનો જરૂર ભગવાન સાચી મહેનતનું સારું પરિણામ આપે જ.”

“વેરી ગુડ તને બધું યાદ છે”.

હવે માતાજીના હાથ વિષે વાત કરું માતાજીના હાથમાં જુદા જુદા વેપન છે જેના વડે મા જુદી જુદી દિશામાંથી આવતા ખરાબ તત્વોને આપણાથી દૂર રાખે છે, તેથી અંબા માને જગત જનની પણ કહેવાય છે, જે રીતે તારી મમ્મી તારું ધ્યાન રાખે છે,  તારા ફ્રેન્ડસ કોણ છે, તું કેવી બુક્સ વાંચે છે, કેવા મુવી જુવે છે વગેરે…  માતાજી આખી દુનિયાના બાળકોનું ધ્યાન રાખે છે, માતાજીમાં ખૂબ શક્તિ છે તેથી જ તે સિંહ જેવા પશુ પર આરામથી સવારી કરી શકે છે અને રાક્ષસોને મારી શકે છે.

માતાજીનું આ સ્વરૂપ જગતની બધી સ્ત્રીઓને શક્તિશાળી બનવાનું સુચવે છે.

તારી મમ્મી પણ શક્તિશાળી છે.

“સાચી વાત બા મારી મમ્મી ખૂબ શક્તિવાળી છે. મારી મમ્મી રોજ પાચ વાગે ઊઠે, અમારા બધા માટે ગરમ લંચ બનાવે, અમને ઊઠાડે, સાથે ડૅડી અને તેના માટૅ ચા બનાવે, અમારા માટૅ સીરીયલ દુધના બાઉલ ભરે, સેલ ફોન પર વાતો કરતી જાય લેબ ટૉપ પર ઇ મેલ પણ ચેક કરતી જાય, જવાબ આપતી જાય, ટેક્ષ મેસેજ જોય તેના પણ જવાબ આપે ,અમને ઇનસ્ટ્રકસન આપતી જાય ,દશ મિનીટમાં બ્રેકફાસ્ટ પતાવી બ્રશ કરવા જાવ, નાના ભાઇને સ્પુન પકડાવે મોઢું ખોલાવે આં કર, આં કર, હફા કર, આ બધુ મારી મમ્મી એકલી કરે. મારા ડેડ તૈયાર થઈને ચાનો કેરી ઓન મગ ઉપાડે, ન્યુઝ પેપર ઉપાડે, અમને બાય બાય કરે, ફ્લાય કીશ આપે, સી યુ બોલે ચાલતી પકડે,  અમે તેમને રીટર્ન ફ્લાયીંગ કિશ આપીએ તે જોવા પણ ન ઉભા રહે, મને મનમાં લાગી આવે મારા ડૅડી કેમ આટલી ઉતાવળ કરે છે!! એક દિવસ મારાથી બોલાય જવાયું મોમ ડૅડ does n’t care for us, મમ્મી તુરત બોલી બેટા he does care for you and that’s why He is working hard, so you can go to good collage. ચુપચાપ અમે ત્રણે ભાઇ બહેન ગાડીમાં ગોઠવાય જઇએ, મમ્મી મને હાઇસ્કુલમાં મુકે, અમરને મિડલ સ્કુલમાં મુકે ,બેબી બ્રધર મલયને પ્રાયવેટ નર્સરી સ્કુલમાં મુકે. ૯ વાગે બેન્કમાં પહૉંચી જાય. સાંજે અમને ત્રણે ભાઈ બેનને પીક અપ કરે, અમર how was your meth test? અમર જવાબ ન આપે, હું બોલુ,” મોમ આઇ ગોટ એ ઇન માય બાયો ટેસ્ટ”, આનિયા મે તને નથી પૂછુયું , “સોરી મોમ” “અમર વોટ્સ રોંગ?” “મોમ આઇ ગોટ બી, આઇ વીલ વર્ક હાર્ડ, નેક્ષ્ટ ટેસ્ટ આઇ વીલ ગેટ ઍ,”ધેટ્સ ઓકે આઈ વીલ હેલ્પ યુ ઇન હાર્ડ મેથ પ્રોબલેમ.”મલય ગોટ એક્સાયટેડ મમ્મી આઇ નો ૧ ટૂ ૧૦૦ એન્ડ હી સ્ટાર્ટૅડ વન ટુ થ્રી ફોર …..ટેન ટ્વેન્ટી થર્ટી ફોર્ટી ફિફ્ટી ..અમર અને હું હસવા લાગ્યા ..મલય રડતા રડતા  મમ્મી ધે આર લાફીંગ એટ મી” “આનિયા, અમર સ્ટૉપ ઇટ, સે સોરી ટુ યોર બેબી બ્રધર” અમે બન્ને સાથે સોરી મલય, સોરી મમ્મી.

“હા બેટા તારી મમ્મીએ  નાનપણથી જ ખૂબ હાર્ડ વર્ક કર્યું છે દર સમર વેકેસનમાં પાર્ટ ટાઇમ જોબ કરે, કોલેજ માટે પૈસા જમા કરે સાથે તેની હોબી આર્ટ અને મ્યુઝીક, તેના પણ ક્લાસ ભરે.”

“બા, મમ્મી અમને પણ વિક એન્ડમાં અમારી હોબીના ક્લાસ કરાવે છે ,અમને ત્રણેને મમ્મી વહેલા ઊઠાડે, ફેવરેટ પેન કેક બનાવે સાથે બ્રેકફાસ્ટ કરીએ, મને ભારતનાટ્યમના ક્લાસમાં મુકે અમરને બાસ્કેટ બોલ પ્રેકટીસમાં મુકે, નાના મલયને પિયાનો લેસનમાં મુકે અને ગ્રોસરી લેવા જાય. ડેડી અમને ત્રણેને પીક અપ કરે અમે બધા સાથે બોમ્બે બ્રેઝરીમાં લંચ લઇએ પછી ઘેર આવીએ.”

“તારા ડેડી વીક એન્ડમાં હેલ્પ કરે છે, સારું કહેવાય”શું સારું કહેવાય? આનિયાને તો આઠ હાથ જેટલી શક્તિ તેની મમ્મીમા છે તે વાત તેના  બાને કહેવી હતી  ડૅડી તેના પ્રમાણમાં કંઇ જ ન કહેવાય તેણે તો ચાલુ જ રાખ્યું   “તમને ખબર છે બા મારી મમ્મી બેન્કની ટ્રેનીંગ માટે એક મહીનો  ન્યુયોર્ક ગયેલી ત્યારે, મારા ડેડ અમને ત્રણે જણને તૈયાર કરવા અને સ્કુલમાં મુકવામાં હંમેશા લેટ પડતા, અને બા, ત્રણ વખત લેટ પડીએ એટલે એક એબસંટ ગણાય એ વર્ષે મને અને અમરને પરફેક્ટ અટેન્ડન્સનું સર્ટીફિકેટ પણ નહી મળ્યું.”

નીલા ગાડી પાર્ક કરી આવી

“મમ્મી ,આનિયા ગરબા કરવા લાગો અહી કેમ ઉભા છો”

“નીલા અમે તારી રાહ જોતા હતા, ચાલો”

“ચાલો અને ત્રણે જણા ગરબો જીલવા લાગ્યા

“મા શક્તિ નહીં તારી કળાય રે હો અંબિકા….મા શક્તિ નહીં

મા તું ચૌદ ભુવનમાં ગવાય રે હો અંબિકા

મા ઘટઘટમાં છો આપ બિરાજ્યા

મા વસતા ઉરમાં સદાય રે હો અંબિકા……..મા શક્તિ નહીં

આનિયાને શુક્ર, શનિ , રવિ મમ્મી અને બા સાથે ગરબા રમવાની ખૂબ મઝા પડી.

ડો ઈન્દુબહેન શાહ

હ્યુસ્ટન ટેક્ષાસ (યુ એસ એ)

 

 

 

 

 

Posted in ટુંકી નવલિકા, સ્વરચના | Leave a comment

હાઇકુ

marg

                           મંઝિલ મળે
                         નથી પરવા મને
                          માર્ગ સાચો છે

Posted in હાઇકુ | Leave a comment

દિવાળી આવી

indian festival diwali

                                                          દિવાળી આવી, બનીને ઝગમગ દીવડા
અંધકાર મનના ધકેલી ઉજાળું જીવન સહુના

                                                                 રોશની ફેલાવું ઘર ઘરમાં
                                                                પ્રગટાવી દીવા સહુના દિલમાં

                                                                 ટમટમતા તારાઓ સૌ સાથ
                                                                    વેરાયા પૃથવીપર આજ
                                                                  ઉજાળવા પગદંડી ને પાથ
                                                               બારાત ઉતરી માણવા મહેફીલ

                                                           ફટાકડાની સાથે ફોડી દર્દના ફોલ્લા
                                                           બુરાઇ મનની બધી ધકેલી બહાર
                                                                   વસાવું એવી દુનિયા
                                                                ન રહે કોઈ રાગ-દ્વેશ પીડા

                                                           મીઠાઇની મીઠાસ સદા દિલમાં વશે
                                                         પ્રતિજ્ઞા શુભ દિનમાં ઍવી લઈને
                                                       ભૂલી નાત જાત રંગ સીમા વાડા બધુએ
                                                      સહુના દિલ બહેલાવું મીઠા વર્તન વ્યવહારે

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | 2 Comments

પવની

pavani

પવની નાની હતી ત્યારથી પતંગિયા પાછળ પવનની જડપે દોડતી, સાંજે પાર્કમાં મમ્મી સાથે ફરવા જાય અને મોગરા,
ગુલાબ,રંગબેરંગી  ગલગોટાના પુષ્પો,કે પછી લીલી સુકી લોનના મિશ્રણમાં ઉગેલ જંગલી પણ મનમોહક પુષ્પો પર બેઠેલા પતંગિયા જુવે કે પવની મમ્મીની આંગળી છોડી પહોંચી જાય પતંગિયાને જોવા, એક પછી એક રૂપાળા પતંગિયા જોતી જાય અને પકડવા દોડતી જાય પતંગિયા હાથમાં ન આવે .મમ્મી બુમ પાડે “પવની બેટા, રૂપાળા પતંગિયાને પકડવાના નહી તેની પાંખ બહુ નાજુક હોય, તેને દુરથી જ જોવાના હોય”,”મમ્મી મને પતંગિયાને પકડવું છે,બસ એક મને પકડવા દે, હું તેને બરાબર મારા રૂમમાં ઓરચિડના રૂપાળા ફૂલ પર સાચવીને મુકી દઇશ”,”ના બેટા પતંગિયાને કોઇ દિવસ ઘરમાં ના રખાય તેઓને ખુલ્લી હવામાં એક ફૂલથી બીજા ફૂલ પર ઉડવું ગમે,ઘરમાં તો ગુંગળાય મરી જાય.”મમ્મી હું તેને સરસ મારી ફીશનું બોક્ષ બતાવીશ તેને મારી ગોલ્ડ ફીશ બતાવીશ મારી ફીશીને પતંગિયાની દોસ્તી થઇ જશે બન્નેની દોસ્તી જોવાની મને ખૂબ મઝા પડશે બોલી તાળી પાડવા લાગી, “બેટા પતંગિયાની દોસ્તી ફૂલો સાથે જ હોય બીજા કોઇની દોસ્તી તેને ન ગમે”, “એવું કેમ”? બેટા પતંગિયાને ફૂલનો રસ જ પીવો ગમે ફૂલને પણ પતંગિયા બહુ ગમે, ચાલ હવે ઝૂલા પર હિંચકા ખાવા”.ઝૂલાનું નામ પડતા જ પવની મમ્મી પાસે આવી બન્ને ઝૂલા તરફ ચાલ્યા પવની ને ઝૂલા પર ઝૂલવાની ખૂબ મઝા પડી.

નિયતીએ દીકરી માટે યાર્ડમાં પતંગિયાને આકર્શવા સુંદર પુષ્પો ઉગાડ્યા,પવનીના બેડરૂમની દિવાલો પર પતંગિયાની ડીઝાઇનના વોલ પેપર,  બેડ પર ચાદર ઓશિકા પતંગિયાની છાપ વાળા, પવની મોટી થઇ, તેમ તેનો પતંગિયા પ્રેમ વધતો ગયો, સવારના ઊઠે તેવી વિસ્મય ભરી નજરે પવની યાર્ડમાં દોડે કેટલા નવા પુષ્પો ખીલ્યા છે! કેવા રંગના પતંગિયા  બેઠા છે! જોઇને  પછી શાળામાં  તૈયાર થઇને જવાનું. પવની પતંગિયાની ડિઝાયનના ડ્રેસ પસંદ કરે.પવનીનું નીક નેમ પતંગી પડી ગયું. ઘરમાં પપ્પા-મમ્મી, દાદા-દાદી બધા પતંગી કહીને જ બોલાવે.

પવનીની સ્કુલમાં ખાસ બેનપણી અવની, તેના પપ્પાને બટર ફ્લાયગાર્ડનનો શોખ.પવની એક વિકએન્ડ અવનીના ઘેર  બટરફ્લાય ગાર્ડન જોવા ગઇ. ભાત-ભાતની ડીઝાઇન વાળી રંગબેરંગી બટરફ્લાય જોય પવની તો ખુશ થઇ ગઇ.”વાવ અવની યુ હેવ સો મેની બટરફ્લાય, ઇન માય બેક યાર્ડ આઇ ગેટ વન ઓર સમ ડે ટૂ ઓર થ્રી, કે ન આઇ હેવ કપલ ઓફ ધેમ?”,”સ્યોર બોલી અવની તો એક પહોળા મોઢાની બરણી લઇ આવી  બે ત્રણ નાની બટર ફ્લાય ભરી ઘરમા આવી તેની પાછળ બીતા બીતા પવની આવી ,”મમ્મી હું પવનીને બે ત્રણ બટરફ્લાય આપું?” “ના બેટા પવનીના ઘેર પહોંચતા સુધીમાં બટરફ્લાય મરી જાય,તેને ગાર્ડનમાં જ રખાય જા પાછી ગાર્ડનમાં મુકી આવ.”બન્ને બેનપણીને આ વાત સમજાતી નથી બીજા બર્ડી ઘરમાં રહી શકે તો બટરફ્લાય કેમ ન રહી શકે. આ સમસ્યા બન્નેના મનને મુંજવી રહી છે. મોટા ના જવાબથી તેમને સંતોષ નથી થતો.

પવની સ્કુલમાં બાયોલોજી ક્લાસમાં બટરફ્લાય સાયકલ શીખી, ચાર સ્ટેજ એગ, લાર્વા, પુપા અને પુપામાંથી બટરફ્લાય બહાર આવે આ બધા જંતુ ના સાયકલ પરંતુ પતંગિયાનું સાયકલ પૂર્ણ. વધુ જાણવાની જીજ્ઞાસા થઈ, લાયબ્રેરીમાંથી બટરફ્લાય વિષે પુષ્તક વાંચ્યા, પતંગિયાની અગણીત જાતો તેમાં મોનાર્ચ પતંગિયાની આગવી વિશેસતા વિષે વાંચ્યું,બીજા પક્ષીઓ શિયાળામાં ઠંડા પ્રદેશમાંથી ગરમ પ્રદેશ તરફ પ્રયાણ કરે છે તેમ મોનાર્ચ પતંગિયા પણ કેલિફોર્નિયા અને મક્ષિકો તરફ પ્રયાણ કરે છે, કેલિફોર્સનિયાના મોનાર્ચ વેસ્ટર્ન મોનાર્ચ તરીકે ઓળખાય છે, મિક્ષિકોના મોનાર્ચ ઇસ્ટર્ન મોનાર્ચ તરીકે ઓળખાય છે. સમરમાં મોનાર્ચ  અમેરિકા પાછા આવે તેમનું રિપ્રોડ્કસન સાયકલ શરૂ કરે મોનાર્ચ પતંગિયા ૧૦ થી બાર મહિના જીવે છે. બીજા પતંગિયાનું જીવન ૬ થી ૮ અઠવાડિયા. પવનીને  આ બધુ વાંચવાની મઝા આવી. મમ્મી પપ્પા સાથે મોનાર્ચ બટરફ્લાય ગાર્ડન જોવા ગઈ. “પપ્પા જુઓ આ મેલ મોનાર્ચ,આ ફિમેલ મોનાર્ચ”.મમ્મી પપ્પા મનમાં પોસરાયા વાહ મારી દીકરી પતંગિયા વિષે ઘણું જાણે છે. પપ્પાએ પુછ્યું પવની તને કેવી રીતે ખબર પડી?”જુઓ પપ્પા ફિમેલ મોનાર્ચની પાખો મોટી હોય છે અને તેના પીળા કેશરિયા રંગ પર પટાની ડીઝાયન છે ,પાછળ બે કાળા ડૉટ છે, હવે આ મેલ જુઓ તેની પાંખો નાની છે, દેખાવમાં સુંદર છે અને  તેનો પીળો કેસરિયો રંગ ઉપર કાળા ટપકા નથી “. “વાવ પવની  યુ આર અ ગુડ ઓબસર્વર, અમારા ધ્યાનમાં આવું આવ્યું નહી,”” પપ્પા મે ઘણા બધા ફોટા જોયા છે .” “સરસ બેટા મને તારા બટરફ્લાય અને સ્પેસિયલ મોનાર્ચ બટરફ્લાયના નોલેજ પર ઘણો ગર્વ થયો”.

પવની હાઇસ્કુલ પછી બાયોલોજી વિષય સાથે ગ્રેજ્યુએટ થઇ.મમ્મી પપ્પાને દીકરી ડો બને તેવી ઇચ્છા. પરંતુ પવનીને  ફેસન ડીઝાયનમાં માસ્ટર કરવાની ઇચ્છા હતી. પપ્પા મમ્મીએ દીકરીની ઇચ્છાને માન આપ્યું.પવનીને કેલિફોર્નિયાની ફેસન ડિઝાયન કોલેજમાં એડમિસન મળી ગયું. કોલેજમાં તેનો સ્પેશીયલ ઇન્ટરેસ્ટ બટરફ્લાયની વિવિધ ડીઝાયન બનાવવામાં રહ્યો. તેના ટીચર્સ તેની ડીઝાયન જોયને ખૂબ ખુશ થતા , તેના એક ટીચર મિસ વિડમાયરની તો પવની ફેવરેટ સ્ટુડન્ટ બની ગઈ. અવનીને માસ્ટર ડીગ્રી મળી ગઈ.

હવે પવની જોબ માર્કેટમાં આવી ગઈ, મિસ વિડમાયરના  લેટર પર તેને કોઇ પણ મોટા ડિઝાયનર ને ત્યાં જોબ મળી શકે તેમ હતુ. તેના પપ્પાની  ઇચ્છા પવની પોતે બિઝનેસ શરુ કરે તેવી હતી. પપ્પાની ઇચ્છાને માન આપી પવનીએ મોનાર્ચ ડીઝાયનર નામ સાથે ડીઝાયનર માર્કેટમાં જંપલાવ્યું, તેના સ્ટુડીયોનું ઉદઘાટન મિસ વિડમાયરના હાથે થયું. થોડા બોલિવુડ -હોલિવુડની અભિનેત્રીને ઉદઘાટનમાં બોલાવ્યા. સ્ટુડીયોમાં બટરફ્લાય ડીઝાયનના ડ્રેસ, પર્શ ,દાગીના વગેરે સેમ્પલ જોઇને બધા ખૂબ ખુશ થયા. મેસિસ ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોરનો ચિલ્ડર્ન ક્લોધિંગનો ઓર્ડર પણ મળી ગયો. શરૂઆત સારી થઈ. ફેસન ડીઝાયન લોકલ મેગેઝીનમાં એડવર્ટાયઝમેન્ટ મુકી , ધીરે ધીરે વિકાશ થતો ગયો.મેસિસ સ્ટોરમાં મોનાર્ચ ડીઝાયન બધા ડીપાર્ટમેન્ટમાં પહોંચી ગઈ, મોનાર્ચ ડ્રેસીસ, મોનાર્ચ જ્વેલરી, મોનાર્ચ પર્સિસ, મોનાર્ચ સુઝ. પવનીની બટરફ્લાય દોડ દિવસે દિવસે વધતી રહી.

ડો. ઇન્દુબેન શાહ.

Posted in ટુંકી નવલિકા, સ્વરચના | Leave a comment

દિલની વાત કાવ્ય

 

love-%e0%aa%a6%e0%aa%bf%e0%aa%b2%e0%aa%a8%e0%ab%80-%e0%aa%b5%e0%aa%be%e0%aa%a4

   “દિલની વાત”

મારી બદનશીબી તારો કોઇ વાંક નથી

તારા મળ્યાની ખુશીમાં ભૂલાયા મારા શૉખ

તને અપનાવી રોમ રોમમાં નથી જ્ગ્યા ખાલી

મિત્રો કરે ફરિયાદ ક્યાં તું ગઈ ખોવાય?

હસતા રમતા સાંભળું વાતો બધી ઠાલી

તને મળુ વાતો નથી ખૂટતી મારી ને તારી

દિલમાં ઉમેદોના ભંડાર હતા બધા જે

તારી ને મારી ગણી ભૂલાતા ગયા સહેજે

આવ્યા જિંદગીના આરે યાદ આવે યુવાની

પૂછે તું મને કેમ કદી કાંઇ માગે નહી

માગ્યા વિના મને મળી જાય છે ઘણુ

મનની વાત જાણી છાની આપે દે બધુ

મુજ હૈયે તું વશે તારા હૈયામાં હું

દિલની વાત દિલ જાણી લે શું બોલુ?

 

 

 

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | 2 Comments

ભગવાન ભરોસે

“ભગવાન ભરોસે”

તરુલતા વાર્તા સ્પર્ધામાં ત્રીજું સ્થાન મળેલ વાર્તા આજેબ્લોગ પર મુકુ છું.

વૈશાખ મહિનાની ધોમ ઘખતી ભૂમિ પર છ પગલા ધમ ધમ ધરતી ધૃજાવતા ઉતાવળે ચાલી રહ્યા છે, જવું? શા માટે જવું છે? શું કરીશું? કંઇજ ખબર નથી, કોઇનો સાથ નથી, બસ, ઉપર આભ નીચે ધરતી. આકાશમાં ભમતી ભૂરી વાદળીઓની છત્રી ઓઢી ત્રણ વ્યક્તિ, મા અને બે દીકરીઓ ચાલ્યા કરે છે, દીકરીઓના માસુમ ચહેરા પર આશ્ચર્ય, ભયના મિશ્રીત ભાવ છે. માતાની ટટ્ટાર ખુમારી ભરી ચાલ અને સીધી નજર તેનો આત્મ વિશ્વાસ સુચવી રહ્યા છે.

મનમાં ઊમટતા વિચારો “મને બે દીકરીઓ થઇ એ શું મારો ગુનો છે!? મારા પતિ હતા ત્યારે કોઇની હિમત ન હતી, મારું અપમાન કરવાની, તેમનું અકસ્માતમાં અકાળે અવસાન થયું અને ડગલે ને પગલે મારું અપમાન..અને મારી દીકરીઓની અવગણના.. સહન ન થયું, ક્યાં જઈશ??..આવા વિચારો…પળ બે પળ તેણીનો આત્મ-વિશ્વાસ ડગુમગુ કરે છે. માહ્યલો બોલે છે, “નહીં સલમા, અત્યારે તારે બધુ ભૂલી જવાનું છે, અતીતને છોડ, ભવિષ્યનો વિચાર કર, ધરા અને ઝરા બે માસુમ બાળકીઓનું ભવિષ્ય તારે ઘડવાનું છે એ જ એક ધ્યેય…તું જરૂર કરી શકશે”…અને સલમા બે હાથમાં વહાલી પુત્રીઓના હાથ પકડી તેમને દોરતી ચાલી રહી છે…સમજુ સહનશીલ દીકરીઓ મા સાથે કદમ મેળવી રહી છે. થોડે દૂર કાચા રોડ પર એક છાપરી નીચે થોડા લોકો નજરે પડતા જ સલમાએ ઝડપ વધારી, જરૂર ત્યાં બસ સ્ટેન્ડ છે. હાશ, શહેરમાં જવાની બસ અહીંથી મળી જશે, આશા બંધાઇ. દીકરીઓ સામે જોયું, બન્નેના મુખ પરનો પસીનો પાલવથી લુછ્યો, હવાથી વેરવિખેર વાળની લટોને હાથની આંગળીઓ ભેરવી સરખી ગોઢવી, બેટા, હવે પેલી છાપરી દેખાય છેને ત્યાં સુધી જ ચાલવાનું છે. માના પ્રેમાળ સ્પર્શથી બન્ને દીકરીઓના મુખ પર સ્મીત ફરક્યું. મોટી ધરાએ પુછ્યું “મા આપણે ત્યાં રહેવાનું છે? “ના બેટા ત્યાંથી બસમાં બેસી આપણે રાજકોટ શહેરમાં જવાનું છે”. નાની ઝરા તો નાચવા લાગી, મા મારી બેનપણી તેના મામાના ઘેર રાજકોટ ગઈ’તી, આપણે મામાને ત્યાં જવાનું છે?” બેટા આપણને ખુદા જ્યાં લઈ જાય ત્યાં જવાનું છે” આમ વાતોમાં બસ સ્ટેન્ડ આવી ગયું.

બસ સ્ટેન્ડ પર ઘણા લોકો હતા, કોઇ જમીન પર નિરાંતે બેઠેલા હતા, તો કોઇ પોતાના પોટલામાં બાંધેલ પોતાની કારીગરીનું શહેરમાં સારે ભાવે વેચાણ થશે તે આશા સાથે બસની રાહ જોઈ રહ્યા હતા… તો કોઈ શહેરમાં દીકરીના લગ્ન પ્રસંગનું હટાણું કરવા જઈ રહ્યા હતા..એકાદ બે જુવાનિયા શહેરમાં અમીતાભ બચ્ચનની પીકુ સિનેમા જોવા આતુરતાથી બસની રાહ જોઇ રહ્યા હતા. સલમા આ બધાની વાતચીત સાંભળી રહી હતી. ઝરા અને ધરા બન્ને થાક્યા હતા, તેઓની આંખમાં ઉંઘના ગાડા ઉમટ્યા હતા, ઠેલવા મુશ્કેલ જણાતા, સલમાએ બન્ને દીકરીઓને ઑઢણું પાથરી સુવડાવી, નજર પાછી રોડ પર, ક્યારે બસ આવશે? દૂરથી કોઈ વાહન આવતું જોયું સલમા ખુશ થઇ, બસ આવી! બેઠેલા સૌ ઊભા થયા, કપડા ખંખેરવા લાગ્યા, વાહન નજીક આવ્યું ..ટોળામાંથી કોઇ બોલ્યું “ આ તો કોઈ સાહેબની જીપ આવતી જણાય છે, સલમા બે ડગલા આગળ આવી રસ્તાની ધારી પરથી દૃષ્ટિ દૂર ફેલાવી, લોકોના ટોળાને જોતા જીપના ડ્રાયવરે સ્પીડ ઘટાડી, અંદર બેઠેલ સાહેબે પુછ્યું; “દીલુભા, આજે બસ મોડી પડી લાગે છે, ઘણા લોકો રાહ જોઇ રહ્યા છે!” સાહેબ બસનો ટાઇમ હવે થાય છે, આ તો કાલે પુનમના મૅળામાં જવાની ભીડ છે” જીપ એકદમ બસ સ્ટૅન્ડ પાસે આવી, સલમા અને સાહેબની દૃષ્ટિ મળી, સાહેબ મનમાં; અરે આ તો સલમા!!!, સલમાના માનસપટ પર નામ આવ્યું સમીર!! અહીં કયાંથી? સાહેબે ડ્રાયવરને જીપ રોકવા કહ્યું, ડ્રાયવરે જીપ પાર્ક કરી કે તુરત સમીર સાહેબ જીપમાંથી નીચે આવ્યા. સલમા પાસે આવી, જાણે વર્ષોથી ઓળખતા હોય તેમ સહજ ભાવે બોલ્યા “સલમા બસની રાહ જોતા રાત પડી જશે, ચાલ જીપમાં બેસી જા, તારી સાથે બીજા કોઇ હોય તો તેને પણ લઇ લે,” “મારી બે દીકરીઓ છે ખૂબ થાકી ગઇ છે” બોલી સલમા દીકરીઓને ઊઠાડવા નીચે નમી “ધરા, ઝરા ઊઠો, આપણને લેવા અંકલ જીપ લઈને  આવ્યા છે” જીપનું નામ સાંભળતા જ બન્ને ઊભી થઇ ગઈ. બન્નેના હાથ પકડી સલમા જીપ તરફ ચાલવા લાગી, ડ્રાયવરે ઉતરીને બન્ને દીકરીઓને ઊચકી જીપમા બેસાડી, સમીરે સલમાનો હાથ પકડી જીપ પર ચડવામાં મદદ કરી, બન્ને એક બીજા સામે જોઇ રહ્યા બન્નેની આંખોમાં અનેક પ્રશ્નો.. સમીરની આંખો પૂછી રહી છે સલમા ક્યાં ખોવાઈ ગયેલ આટલા વર્ષ? તો સલમાની આંખમાં પ્રશ્ન સમીર ૧૧મું પાસ કરી કોલેજમાં ગયો ને સલમાને સાવ ભૂલી ગયો? આ હસ્ત મેળાપ ૧૧ વર્ષ પહેલા ન થઈ શક્યો, આજે અચાનક વેરાન વગડામાં..!!!

અને બન્નેના મન ૧૧-૧૨ વર્ષના ભૂતકાળમાં ભ્રમણ કરવા લાગ્યા. કેટ કેટલી યાદો સાથે માણેલા તહેવારોની, બચપણમાં કરેલ ધીંગા મસ્તીની નજર સમક્ષ તરવરવા લાગી. બન્ને રાજકોટમાં સાથે મોટા થયા હતા. સલમાએ સમીર સાથે દિવાળીમાં ફ્ટાકડા ફોડ્યા હતા, સમીર હાથમાં ફટાકડાની લાંબી સેર પકડી સળગાવે અને સલમા ચીસ પાડે, સમીર જલ્દી ફેકી દે, તારા હાથ બળશે અને સમીર તેને બીવડાવવા બે,ત્રણ ફટાકડા હાથમાં જ ફોડૅ અને સલમા તેનો હાથ પકડી ફટાકડા છોડાવે, અને બન્ને ફટાકડાના ફ્ટફટ અવાજ સાથે ખડખડાટ હશે. નવરાત્રમાં સલમા સમીરની બેન સાથે ચણીયા ચોળી પહેરી ગરબા ગાવા જાય, સલમાના માતા પિતા પણ કોઇ વાંધો ન ઊઠાવે. સમીર અને તેની બેન પણ સલમા અને તેના ભાઇ સાથે તાજીયા જોવા જાય. આમ બન્ને કુટુંબના બાળકો આનંદ કરે અને વડીલો પણ આ નિર્દોષ આનંદ જોઇ ખુશ થાય.

સમીરના પિતા મામલતદાર, સલમાના પિતા તેમની જ ઓફિસમાં હેડ ક્લાર્ક, બન્ને પડોશી. સલમા અને સમીર સાત ચોપડી સુધી એક જ શાળામાં ભણ્યા, બન્ને સાથે ચાલતા સ્કુલમાં જાય. સલમા ખૂબ રૂપાળી, રસ્તામાં બન્નેને સાથે ચાલતા જોઇ તેમની શાળામાં ભણતા બે મુસલમાન છોકરાઓની આંખમાં ઝેર રેડાતું. અંદરો અંદર વાતો કરતા “અલ્યા મેહમુદ આ ચાંદ, હિંદુ થઇ જવાની હોય તેવું લાગે છે”, “ના ના, જમાલ સલમાનો બાપ સમીરને મુસલમાન બનાવશે” ત્યારે તો વાત છોડી બન્ને ક્લાસમાં ગયા. મેહમુદના મનનો કબજો સલમાએ લઇ લીધો હતો. સલમાનું રૂપ પણ દિલમાં વશી જાય તેવું જ હતું. દિવસે દિવસે વધુ ને વધુ નિખરતું હતું. શાળાના ઘણા છોકરાઓ સલમા પર લટ્ટુ હતા.

આ ઉંમરના છોકરા છોકરીઓના મનમાં તેઓને ન સમજાય તેવા ભાવનો સંચાર થાય છે અને તે જ ક્ષણે તનમાં પણ ઝણઝણાટી પ્રસરવા લાગે છે, તો કોઇ દીકરીઓના મન પરથી અગોચર ભયનું લખલખુ પસાર થઇ જતું હોય છે. સલમાના મનની દશા કોઇ વાર આવી થતી, ખાસ કરીને જ્યારે સમીર તેની સાથે ન હોય. સમીરની હાજરીમાં સલમાની છેડતી કરવાની કોઇ હિમત ન કરે, સમીર પણ બને ત્યાં સુધી સલમાની સાથે જ રહે. એક દિવસ સલમા રીસેસમાં તેની બહેનપણી સાથે બહાર મગફળી લેવા નીકળી અને મેહમુદે મોકો જોઇ સલમાની છેડતી કરી, સમીરે જોયું મેહમુદની બોચી પકડી બન્ને થયા બાથંબાથ, સલમાએ સમીરને વાર્યો,“છોડ જવા દે કંઇ મોટી વાત નથી”, શિક્ષક આવ્યા બન્નેને છુટા પાડ્યા.

સાતમું પાસ કરી બન્ને છુટા પડ્યા. સમીર બોયઝ હાઇસ્કુલમા ગયો અને સલમા ગર્લ્સ-હાઇસ્કુલમાં ગઈ. બન્નેની સ્કુલ જુદી, સમય સરખો, બન્ને સાથે દશ વાગ્યાની બસ પકડે, સલમા ઉતરે તેના પછીના સ્ટોપ પર સમીર ઉતરે, સાંજે પણ બન્નેની બસ નક્કી. બસમાં બન્ને ભણવાની વાતો કરે, સમીર ખૂબ હોશિયાર, સલમાને લેશનમાં મદદ કરે, ગણિત શિખવાડે. સલમાએ નવમું ધોરણ પાસ કર્યું.

સલમા૧૪ વર્ષની થઈ અને તેના માતા- પિતા બન્ને ટાયફોઇડની બિમારીના ભોગ બન્યા, સલમા અને તેના ૧૧ વર્ષના ભાઇની જવાબદારી કાકા-કાકી પર આવી પડી. કાકાને સાધારણ નોકરી, બધા સાથે રહે, કાકી પોતાના બે બાળકોને સંભાળે અને જેઠાણીને ઘરકામમાં મદદ કરે. બન્ને કુટુંબનો વ્યવહાર ભાઈ-ભાભી સંભાળે. અચાનક જવાબદારી છ જણાનું કુટુંબ કેમ નભશે? કાકા મુંઝાઈને પોતાના ભાઇના દોસ્ત, સમીરના પિતા મનસુખભાઈ પાસે ગયા. મનસુખભાઇએ સલમાના પિતાના પ્રોવિડન્ડ ફંડના પૈસા જરૂરી કાગળો તૈયાર કરી, અપાવ્યા. સલમાના કાકાને નાની કરિયાણાની દુકાન કરાવી આપી. ધંધાની શરૂઆત કામ ઘણું કરવું પડે, નોકર પોષાય નહીં, સલમાને અભ્યાસ છોડવો પડ્યો. સલમા તે દિવસે ખૂબ રડી, સાંજે બસમાં સમીરને મળી બોલી “સમીર આજે મારો છેલ્લો દિવસ છે”, “કેમ? હજુ તારે એક વર્ષ બાકી છે, મેં ૮ અને ૯ સાથે કર્યા તેથી મારું આ છેલ્લુ વર્ષ છે, મારો વાદ કરીશ તો એસ એસ સી પાસ નહીં ગણાય સારો છોકરો નહીં મળે બોલી હસવા લાગ્યો, સલમા રડતા રડતા બોલી સમીર તને મશ્કરી સુજે છે! હું સાચુ કહું છું, મારે મારી કાકીને ઘરકામમાં મદદ કરવાની છે અને નાના પિત્રાઈભાઇઓને સાચવવાના છે, જેથી કાકી દુકાનમાં કાકાને મદદ કરી શકે”. બસ સ્ટૉપ આવ્યું કંડકટર બોલ્યો જ્યુબિલી અને સમીરે સલમાનો હાથ પકડ્યો; ચાલ સલમા, સલમા રડતા રડતા સમીરની દોરવાય ઊતરી, સમીર સલમાને ગાર્ડનમાં લઈ ગયો, બન્ને બાકડા પર બેઠા. સમીરે ખીસ્સામાથી રૂમાલ કાઢ્યો, સલમાના આંસુ લુછતા બોલ્યો “અરે ગાંડી એમા આટલુ બધુ રડવાનું? હું તને અમદાવાદ લઈ જઈશ અને ભણાવીશ, હું ચાર વર્ષમાં પાછો આવીશ ત્યાં સુધી તું કાકીને મદદ કર, કાકા-કાકીને ખુશ કર, એટલે તેઓ તને મારી સાથે મોકલે બરાબર? સલમાના ગળે વાત ઊતરી ગઈ. બસ, ચાર જ વર્ષ રાહ જોવાની. બન્ને જણાએ જ્યુબિલી ગાર્ડનની માટલા ગુલ્ફી ખાઇને ઘેર ગયા.

જીપ રાજકોટના ધોરી માર્ગ તરફ દોડી રહી છે. સમીર અને સલમા બન્નેના મન પણ જીપની ઝડપ સાથે ભૂતકાળના પાના ઊથલાવી રહ્યા છે. બન્ને દીકરીઓ નિરાંતે સુતી છે. ચોટીલા નજીક આવતા ડ્રાયવરે પૂછ્યું; સાહેબ બહેનને ક્યાં ઊતરવાનું છે? અને બન્ને વર્તમાનમાં આવ્યા, સમીરે જવાબ આપ્યો, દીલુભા આપણા ઘેર. સલમાએ સમીરનો જવાબ સ્વીકારી લીધો, નાનપણથી સમીર કહે તે માની લેતી.

જીપ સમીરના ઘેર પહોંચી ડ્રાઇવરે ગેટ ખોલ્યો, જીપ અંદર લીધી. સલમાએ બન્ને દીકરીઓને જગાડી; બેટા ઊઠો ઘર આવ્યું. સમીરે ડ્રાઇવરને જમવાના પૈસા આપ્યા “દિલુભા, સવારે દશ વાગે આવી જજો”.

ધરા અને ઝરાએ પુછ્યું, “મમ્મી આપણે અહીં રહેવાનું?” “હા બેટા”

નાની ઝરા બોલી મમ્મી મને બહુ ભૂખ લાગી છે. અને સમીર ટ્રેમાં દુધના ગ્લાસ અને પારલેજી લઈ આવ્યો, ડાઇનીંગ ટેબલ પર ટ્રે મુકી “ચાલો બન્ને ખાવા લાગો, પારલેજી ભાવે છે?” બન્ને જણાએ મમ્મી સામે જોયું. સલમા બોલી ‘બેટા અંકલના ઘેર ખવાય” બન્નેને રસોડામાં ટેબલ પર બેસાડી, સલમાએ સમીરને પૂછ્યું ઘરમાં બીજુ કોઇ નથી? “ના, મારી પત્નિ કેન્સરની બિમારીમાં પ્રભુને પ્યારી થઈ ગઈ, મારો ૭ વર્ષનો દીકરો રાજકુમાર સ્કુલમાં હોસ્ટેલમાં ભણે છે, મારા માતાનો ગયા વર્ષે સ્વર્ગવાસ થયો, મારા પિતાશ્રી ચાર ધામ યાત્રામાં ગયા છે, બે ચાર દિવસમા આવશે, ત્યાં સુધી હું તું અને બે દીકરીઓ”.

“સલમા મેં મારી વાત કરી હવે તારી વાત કર, એક શરત, રડવાનું નહીં”.

“સમીર, સલમાના આંસુ સુકાઈ ગયા છે, તું ગયો ને બીજા વર્ષે કચ્છના કરિયાણાના વેપારી અને તેનો દીકરો માલ લેવા રાજકોટ આવ્યા, મારા કાકાને મળ્યા અને મારા કાકાએ મારો સોદો તેના નાના દીકરા સલીમ સાથે કરી દીધો. ત્રણ મહિનામાં લગ્ન લેવાયા, હું સાસરે ગઈ મારો ભાઇ સમજુ તે ભણવાની સાથે કાકાને દુકાનમાં પણ મદદ કરતો એટલે કાકી ઘર સંભાળી શકતા. મારા પતિ મને ચાહતા હતા, હું પણ તેમને સુખી રાખતી, મને બે દીકરીઓ થઈ, છ મહિના થયા મારા પતિનું રાજકોટથી પાછા આવતા જીવલેણ અકસ્માતમાં અવસાન થયું, ત્યારથી મારા પર મારા સાસરીયાનો ત્રાસ શરુ થયો, ઘર આખાનું કામ હું એકલી કરું, તેનો તો મને કોઇ વાંધો નહીં, પણ થોડા દિવસથી મારા જેઠની લોલુપ નજર અને સાથે શરીર સુખની માગણી, નહીં સહન થયું, બપોરના સૌ આરામ કરતા હતા ત્યારે ધરા ઝરાને લેવા જાઉ છું કહી નીકળી ગઈ, બન્ને દીકરીઓને સ્કુલમાંથી લીધી ભગવાન ભરોસે ચાલવા લાગી, બસ સ્ટેન્ડે પહોંચી, ભગવાને તને મોકલ્યો”.

“મારી બાર વર્ષની પ્રતિક્ષા ફળી, આજે મને મારી દેવી મળી”

ઇન્દુબેન શાહ

Posted in વાર્તા | 5 Comments

અંશ રૂપ

ચહેરો દિશૅ હસતો રૂડો રૂપાળો
ભીતરે દુઃખી, દર્દ વિલાપ કરતો

નિત નવા નિતી નિયમ નિશ્ચય કરે
ન થાય અમલ નિયતિનો સ્વીકાર કરે

ન જાણ્યું જાનકી નાથે સવારે શું થવાનું છે
મનને મનાવે યાદ કરી ઠાલા પ્રયત્ને

ઘડવૈયો બની નિત નવા ઘાટ રચે
મેં કર્યું હું કરું અભિમાન ધરી નાચે

કકડભૂશ ભાંગે ઘડેલા ઘાટ જ્યારે
હું કરું હું કરું ભ્રહ્મણા ભાંગી ત્યારે

તું જ કરનાર તું જ તોડનાર જુજવા રૂપ અનંત
અવિનાશી અખંડ બ્રહ્મનના અંશ રૂપ અખંડ.

 

 

 

 

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | Leave a comment

ચડતી પડતી

     પહાડ અટુલો
જોઇ રહ્યો  પર્વત ઊંચો
વિચારે, હું જ અણમાનીતો?
ન આભને આંબી શક્યો
બોલ્યો બાજુનો છોડ નાનકડો
ન કર શોક ભયલા હુ છું તારા જેવડૉ
જ તારો દોસ્ત, ધરણી પર ઊભેલો.
ઊચા સરૂના વૃક્ષ ચોતરફ મારી
સૌ પર્વત પહાડ ચડૅ નજર રાખે નીચી
થાય ખુશ રંગ બે રંગી પુષ્પ પર્ણ નીરખી
કદમ ધપાવતા ગીત ગાતા હરખાઇ
દિવસો જતા બનીશ ઘટાદાર વૃક્ષ ઉંચુ
પહાડ અટૂલો જોઇ રહ્યો પર્વત ઊંચો
ધી્રજ રાખ તું બનશે પર્વત ઊંચો
તો પર્વત ધસી બની જાશે પહાડ નીચો
કાળે કરી પહાડ બને પર્વત,પર્વત બને પહાડ
ચડતી પડતી ક્ર્મ કુદરતનો તું જાણ
પહાડ અટૂલો જોઇ રહ્યો પર્વત ઊંચો

 

Posted in અછાંદશ, સ્વરચના | Leave a comment

કિનારે કિનારે

rowingboat

        કિનારે કિનારે પહોંચીશ જરૂર
ભવ સાગરે તુજ વિશ્વાશે,
તરતી રહી નાવ મારી
હલેસા દીધા તુજ હાથરે
કિનારે કિનારે પહોંચીશ જરૂર

         ખડક પથ્થરો નડશે રાહે
       આંચકા ખમતી રહીશ ત્યારે
         હલેસા દીધા તુજ હાથરે
       કિનારે કિનારે પહોંચીશ જરૂર

       તોફાન વંટોળ નડતા  રહેશે
   અથડાઇ જશે, પછડાટ ખાશે
       સ્થિર મન ધરપત ધરી હૈયે 
          હલેસા દીધા તુજ હાથ રે
   કિનારે કિનારે પહોંચીશ જરૂર

  

         ભવસાગરે તુજ વિશ્વાસે
        તરતી રહી નાવ મારી
     ભવસાગર પાર કરીશે જરૂર
      હલેસા દીધા તુજ હાથરે
  કિનારે કિનારે પહોંચીશ જરૂર

Posted in કાવ્ય, ગીત, સ્વરચના | 1 Comment

પિતા

father

 પિતાની આંગળીએ થઈ મોટી
પિતાએ ભણાવી ગણાવી
નિર્ણય લેવામાં મુંઝાતી
પિતાએ સાચી સમજણ આપી

પિતાના ઉપકાર અગણીત
દિન રાત કરે મહેનત
સંતાનના ઊચ શિક્ષણ ખાતર
આજે પામી જે માન સન્માન
શિક્ષણ સંસ્કાર બીજને કારણ

સમસ્યા જીવનમાં આવે ગંભીર
અશ્રુ વહે આવે તમારી યાદ
કરી લઉ મનમાં તમારું સ્મરણ
યોગ્ય રાહ બતાવે શિક્ષણ- સંસ્કાર
મુજ પિતા તું છે મહાન
પિતૃ દેવો ભવ, કરું તમને પ્રણામ

Happy Father’s Day.

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | Leave a comment

તત્વ અણમોલ

તત્વ અણમોલ

 

પ્રતિલિપિ પર યોજાયેલ કાવ્ય સ્પર્ધામાં પ્રથમ ૧૦માં સ્થાન પામેલ કવિતા.

      પાંચ તત્વમાંનું  એક
સિત્તેર ભાગ કાયાનો ભાર
તન મનનો આધાર
પાણી તત્વ એક અણમોલ

  નથી કોઇ રંગ રૂપ કે ગંધ
જેમા ભળે અપનાવે  ગુણ
પશુ પંખી નાના મોટા જીવ
સૌના જીવનનો આધાર
પાણી  તત્વ એક અણમોલ

    ખળખળતા ઝરણામાં વહેતુ
વનરાજીને જીવંત રાખતું
ઝરણાઓ સાથે મળી બને નદી
તટ પર શાતા મેળવે સૌ તૃપ્ત થઈ
પાણી  તત્વ એક અણમોલ

 ક્યારેક ધસમસતા પૂર  કરે વિનાશ
જ્યારે વરસે ઝરમર  કરે વિકાસ
સુષુપ્ત શક્તિ  જાણી શકે ન કોઇ!
પ્રભુ ભરોસે કરીએ વ્યવહાર
સાચવીએ પાણી તત્વ અણમોલ

 

Posted in અછાંદશ, સ્વરચના | Leave a comment

“શબ્દોની રમત ” અછાંદસ

 શબ્દોની રમત

  આ તો શબ્દોની રમત
હાલો  સાથે રમીએ રમત
કદીક કર્ણ પ્રિય મીઠા મધુરા
કદીક હોય કડવા ખાટા અધુરા
મનની કડવાશ ભૂલી, મીઠાશ ભરીએ
સાથે સૌ ખેલદીલીથી રમીએ;
આ તો શબ્દોની રમત…
કોઇ શબ્દોને પચાવીએ
કોઇ આખા ગળી જઈએ
વાકબાણે હ્રદય વિંધાય
સાચી સમજણે જશે રૂઝાય
સહિષ્ણુતા સાથે રમીએ
આ તો શબ્દોની રમત….
આ છે પચરંગી જગત
તુંડે તુંડે મતી બદલાય,
મોટા મને સ્વીકારીએ,
સાથ સાથ રમતા રહીએ
આ તો  શબ્દોની રમત….
“આંધળાના આંધળા”ફક્ત
બે શબ્દો મુખથી સર્યા,
મહાભારત યુધ્ધનું કારણ બન્યા
આ તો શબ્દોની રમત….
પરંપરા ચાલુ રહી,
ગીતા સંદેશ ગયો ભૂલાઈ,
ધર્માંધ આખું  જગત
એક બીજાને વિંધી રહ્યા
આ તૉ શબ્દોનીની રમત….
જગ આખામાં રમાય
રોજ લખેલ, બોલેલ, વાંચેલ
ઉચિત, અનુચિત બની જાય
અણધાર્યા પરિણામ સર્જાય;
આ તો શબ્દોની રમત….
સાથે સૌ રમતા રહીએ
વિવેક, વિચારે શબ્દ બોલાય
ઉગ્રતાના તાપ શાંત થાય
રમત સાથે રમતા રહીએ રમતા રહીએ
આ તો શબ્દોની રમત….

 

 

 

 

 

Posted in અછાંદશ | Leave a comment

મા

મા થકી અસ્તીત્વ મારું
મા થકી અસ્તીત્વ સૌનું
જગત આખું માથી રચાયું

મા શબ્દથી મમતા શબ્દ થયો
મા તુજ મમતા કદી ન વિશરું

હું મુઝાય નિર્ણય નકરી શકી
મા તે હાથ જાલી સમજણ આપી

અગણીત તારા ઉપકાર ન ભૂલું
તુજ સંસ્કારે જીવન સાર્થક ગણું

દાંપત્ય, સંતાન, પૌત્ર પૌત્રી
આજે  સર્વ સુખ જે જે પામી

અગણીત તુજ આશીર્વાદ ગણું
માત્રુ દિને કોટી કોટીપ્રણામ કરું

 

maa

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | 4 Comments

તારલિયા સંગ ગોષ્ટિ

 

તારલિયા સંગ ગોષ્ટિ

સૂર્ય નારાયણ સોનેરી કોરની ઓઢણી ઓઢાડી સખી સંધ્યારાણીને આવકારી પોતે ક્ષિતિજમાં અદ્રષ્ય થયા, અને તરલિકાના બાબાએ રડવાનું શરું કર્યું, તરલિકા મુંઝાય “મમ્મી રોજ આ સમયે જ મારો તારલિયો કેમ રડે છે?હું ડો ને ફોન કરું?” “બેટા એમાં ડો શું કરવાના,થોડા દિવસ બધા બાળક સંધ્યા સમયે રડે, લાવ મને આપ,બોલી મમ્મીએ બાબાને સંભાળીને લીધો, બહાર ડેક પર હીંચકા પર બેઠા, ખોળામાં બાબાને સુવડાવ્યો, પગેથી હળવે હળવે હીંચકો હલાવતા ગીત ગાવા લાગ્યા,

“ચાંદા સૂરજ ને તારલે મઢેલ મારું આભ રે
મારા તારક બાબાને માંડવો છે આભનો રે
ને પારણું સુંવાળી નીલી ગાદીએ મઢેલ રે
મારો બાળુડો લાલ નિરાંતે પોઢી જાય રે
ચાંદા સૂરજ ને તારલે મઢૅલ મારું આભ રે”


મધુર કંઠે ગવાતું ગીત સાંભળી, વસંતના ધીરા ધીરા ખુશનમા વાયરાની સંગાથે નીદ્રાદેવી આવ્યા બાબાભાઈના પોપચામાં છૂપાય ગયા. મમ્મીએ ધીરેથી બાબાનું મસ્તક ખભા પર ગોઠવ્યું, અંદર ગયા, બાબાને જાળવીને પારણામાં સુવડાવ્યો ધીમુ સંગીત શરું કર્યું.

તુષાર ઓફિસેથી આવ્યો ફ્રેસ થઈ કપડા બદલ્યા, નર્સરીમાં ગયો,બાબાને પારણામાં સુતેલો જોયો રસોડામાં આવ્યો “તરલિકા બાબો આજે ડાહ્યો થઈ ગયો! આજે રડતો નથી! ડોકટરે દવા આપી છે? કે મમ્મીએ દેશની ગોટલી ખસી પીવડાવી?” તુષારે પ્રશ્નોની ઝડી વરસાવી, “તુષાર ડો ને મે ફોન નથી કર્યો, કોઇ દવા નથી આપી, મમ્મીએ કોઈ ગોટલી પીવડાવી નથી, તું ચિંતા છોડ, આજે આપણો તારલિયો મમ્મીના મધુર કંઠે ગવાયેલ હાલરડાથી સુઈ ગયો છે.ચાલ હવે કુવર ઊઠે તે પહેલા આપણે ત્રણ જણા સાથે જમી લઇએ.” તુષારઃઅરે વાહ તરુ તે રેકોર્ડ કર્યું છે?” “હા મે ફોનમાં રેકોર્ડ કર્યું છે, જમ્યા પછી તને સંભળાવું છું.

ઘણા દિવસે ત્રણે જણા સાથે જમ્યા.મા દીકરીએ રસોડું આટોપ્યું, તુષારે તરલિકાના આઇ ફોનનું રેકોર્ડીગ કોમ્યુટરમાં ડાઉન લોડ કર્યું, સાથે ટ્વીંકલ ટ્વીંકલ લીટલ સ્ટાર, રોક અ બાય બેબી, ઇસ્ટિ બીસ્ટી સ્પાયડર જેવા અનેક નર્સરી રાહ્મ સામેલ કરી એક નાની સી ડી તૈયાર કરી.

રોજ સંધ્યા સમયે તરલિકા રોકરમાં બેસે, સી ડી મુકે, હળવે હળવે ઝુલાવતા ઝુલાવતા બાબાને પેટ ભરાવે.અને બાબો સુઈ જાય, આમ સંધ્યા સમયની સમસ્યાનો ઉકેલ મમ્મીના હાલરડાથી થઇ ગયો.

તારક મોટો થવા લાગ્યો હવે ક્લોસેટ જેવડી નર્સરીના પારણા ની જગ્યાએ તારકનો બેડરૂમ બન્યો સ્કાય બ્લુ કલરની દીવાલો બની, છતને આસમાન જેવુ ડેકોરેટ કર્યું, તારલિયા,ચાંદો સૂરજની ફ્લોરસન્ટ લાઈટ છત પર ગોઠવાય જે રાત્રીના અંધકારમાં ચમકે. તારકની નજર છત પર ચમકતા ચંદરવા તરફ, મોઢામાં દૂધ ભરેલો સી પી કપ અને મીઠું મધુરું નર્સરી રાહ્મ સંગીત, આમ તારકભઈની બધી જ્ઞાનેન્દ્રીય સંતુષ્ટ થાય ભાઇ નિદ્રાધીન થઈ જાય.

તારક ત્રણ વર્ષનો થયો મોન્ટેસરી સ્કૂલમાં મુક્યો. પહેલા દિવસથી ટીચરની સાથે બધા નર્સરી રાહ્મમ ગાવા લાગ્યો, ટીચરનો માનીતો થઈ ગયો, કોઇ બાળક લંચ પછી નેપના સમયે કોઇ કારણ સર રડવા લાગે, તારક તુરત બાળક પાસે પહોંચી જાય નર્સરી રાહ્મ ગાવા લાગે, બાળકનો હાથ પકડી બેડ પાસે લઇ જાય, બન્ને જોડૅ ગાવા લાગે અને સાથે સુઈ જાય. મિસ મેરીનો તો તારક આસિસ્ટન્ટ ટીચર બની ગયો.

તારકના પાચમા જન્મદિવસે તરલિકા લંચ સમયે તેના ક્લાસના બધા બાળકો માટે ક્પ કેક અને આઈસક્રીમ લઇ ગઇ, શુક્રવાર હોવાથી સાંજે પણ તેના ખાસ મિત્રોને તેમના માતા પિતા સાથે ઘેર બોલાવ્યા, તુષારે બેક યાર્ડમાં વિશાળ રેન્ટલ મુન વોક બે કલાક માટે મુકાવડાવેલ, બધા બાળકોએ મુન વોકમાં ખૂબ મસ્તી કરી, આઠ વાગ્યા, મોટા તારાના આકારની ચોકલેટ કેક આવી તેના પર પાચ આંકડાના આકારની મીણબત્તી ગોઢવી તરલિકાએ લાયટરથી મીણબત્તી સળગાવી બધા બાળકો અને વડીલોએ સાથે હેપિ બર્થ ડે ટુ યુ, હેપિ બર્થડૅ ડીયર તારક, સોંગ ગાયું, મેક અ વિસ તારક અને તારકે ફૂંક મારી મીણબત્તી બુજાવી મનમાં ઈચ્છા પ્રકાશી એક દિવસ હું તારલા લેવા આકાશમાં જઇશ. સૌએ પિઝા આઇસક્રીમ અને કેક માણ્યા અને વિદાય થયા.

રાત્રે ટી વી જોતા તારકે ડૅડીને પૂછ્યું ડૅડી રિયલ મુન પર વોક કરી શકાય? “ હા બેટા એસ્ટ્રોનાટ નીલ આર્મસ્ટ્રોંગે મુન પર વોક કરેલ અને આપણો ફ્લેગ ત્યાં ફરકાવેલ, તું મોટૉ થાય, એસ્ટ્રોનાટ બનશે તો જરૂર મુન વોક કરી શકીશ.” “ડૅડ આઇ વિલ બિકમ ઍસ્ટ્રોનાટ, એન્ડ આઈ વિલ ગો ઓન સ્ટાર, અને હું પૂછીશ તારલા તમે ડાયમન્ડ જેમ ચમકો જ કેવી રીતે? તમારા બધા પાસે આટલી બધી ફ્લોરસંટ લાઇટ કેવી રીતે આવી? આટલી લાંબી સીડી કોણૅ મુકી?”

તરલિકાઃ “બસ તારક આ બધા માટે તું ઘણો નાનો છે, ૧૧ વાગ્યા સુવાનો સમય થયો ચાલો બ્રસ કરી સુઇ જાવ બેટા” “મોમ સવારે મને લાયબ્રેરીમાં લઈ જઇશ? આઇ વોન્ટ એસ્ટ્રોનાટ બુક”

“ઓ કે લઇ જઈશ બેટા, સુય જા, ગુડ નાઇટ”

“ગુડ નાઇટ મોમ, ગુડ નાઇટ ડેડ”.

તારક સુતા સુતા છત પર ચમકાતા તારા જોવા લાગ્યો, ગણવા લાગ્યો ,વાહ મારા રૂમમાં આટલા બધા છે આકાશમાં તો કેટલા બધા હું ગણતા ગણતા થાકી જઈશ, હું તો ગણવાનો થૉડા મારા મમ્મી ડૅડી માટે તોડીને ખિસ્સામાં લેતો આવીશ, અરે વાહ આટલા બધા તારાને તારા આગળ પાછળ બધે ઝબુકતા તારા!! બીજુ કશુ દેખાતું નથી! મુન ક્યા? મારે તેના પર ચાલવું છે, “તારક તું અમારા દેશમાં તારાના દેશમાં છે અહીં મુન નહી જોવા મળૅ, અરે પણ મારા પગ ફરતા જાણે તારા વિંટળાય ગયા મને જાણે તારલિયાની દોરીથી બાંધી દીધો છે, મને છોડો, ડેડ મને છોડાવો. બુમ સાંભળી તુષાર તારકની રૂમમાં આવ્યો, “તારક બેટા તને કોઇએ બાંધ્યો નથી તું તારા બેડમાં સુતો છે,” ડેડ મને બીક લાગે છે” તુષારે તારકને ઊંચકી લીધો પપી કરી પોતાના બેડરૂમમાં વચ્ચે સુવડાવ્યો, તારક મમ્મી ડૅડીની સાથે નિશ્ચિંત બની મમ્મીને વળગી સુઇ ગયૉ…

Posted in ટુંકી નવલિકા, સ્વરચના | Leave a comment

હનુમાન ગુણ સાગર

Hanuman

હનુમાન તું છે ગુણ સાગર,

તારા ગુણોને યાદ કરી,
જીવનમાં ઉતારી એકાદ બેને પ્રયત્ન કરી,
જીવન બની જાશૅ સુંદર

હનુમાન તું છે ગુણ સાગર
અભય જો બની જાઊ તુજ સમ
કોઇ નહી ડરે મુજથી ને હું ડરું નહી કોઇનાથી
સશક્ત બની કાર્ય સહુના કરું,ગુણ તારા ગ્રહી

હનુમાન તું છે ગુણ સાગર
અટલ વિશ્વાસ તુજમાં રાખી
નૂતન ઉત્સાહ મનમાં ભરી
વાણી વર્તન નેત્રોમાં વરસાવું જગને ઉત્સાહિત કરું

હનુમાન તું છે ગુણ સાગર
વિવેક જન્ય વૈરાગ્ય ઘનીભૂત આધાર
તુજ સમ અસંગ રહું સંસાર મધ્યે
અભિમાન મુક્ત આદર પ્રેમ ભરી મૌન કાર્ય સર્વના કરું

હનુમાન તું છે ગુણ સાગર
એકાંતમાં અનાશક્ત રહું,
પ્રેમ જગમાં વર્ષાવું તારા ગુણોને યાદ કરું
હનુમાન તું લોક ઉજાગર, તું છે જ્ઞાનનો ભંડાર

હનુમાન તું છે જ્ઞાન ગુણ સાગર

 

 

 

 

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | Leave a comment

નિશ્ચિત ધ્યેયે

Goal

       પહોંચીશ નિશ્ચિત ધ્યેયે જરૂર
અનેક હરકતો આવશે જાણું
ડગીશ નહી પાછી નહી ફરું
પહોંચીશ નિશ્ચિત ધ્યેયે જરૂર

 

         ઇર્ષાળુની આગથી નહી બળું
એ પ્રકાશે રસ્તો કરતી ધપું
પહોંચીશ નિશ્ચિત ધ્યેયે જરૂર

         ઉન્નત શિખર જોઈ કોઈના
નહી છોડું ડુંગર મારા નાના
પહોંચીશ નિશ્ચિત ધ્યેયે જરૂર

      ઉગતા સૂર્યને પૂજે છે બધા
વિવિધ રંગો છે સમી સાંજના
પ્રસરાવતી જઈશ માર્ગમાં
પહોંચીશ નિશ્ચિત ધ્યેયે જરૂર

 

 

Posted in કાવ્ય, સ્વરચના | 1 Comment

મુકત્કો

વિધાતાએ લખ્યા લેખ ચિઠ્ઠીમાં
મળ્યું કાંઇ જ નહીં કેમ ચિઠ્ઠીમાં?
ના કર વિચાર  છૉડ પ્રયત્નો બધા
નવેસરથી માંડ હિસાબ એક ચિઠ્ઠીમાં.

 

વાગ્બાણોની વર્ષા વહેતી રહી,
રોમ રોમમાં ધૃજારી સહેવી રહી.
અડગ પહાડ સમ ટટ્ટાર રહી
વેશભૂષા નિત નવી પહેરી રહી.

 

 

 કાળ રોક્યો ના રોકાય,
વાયુ દોડ્યો ના રોકાય,
  વિશ્વ સારું કાલાત્મક,
જીવ ચોટ્યો ના રોકાય.

 

 

 પ્રેમીઓ પડો પ્રેમમાં કરી વિચાર,
મસ્તી મજાકનો કરો ફરી વિચાર.
ફુરસદ નથી જોવા તમારી અશ્રુધાર
પ્યાર કરો તમે શાંત રહી વિચાર.

 

 

 

એક કાગળની હોડી તરી રહી,
સામે પાર પુગવા ડગમગી રહી,
કિનારે ઊભી જોવ ટગર ટગર,
સ્થિર મારે કેમે કરી રાખવી રહી.

 

 

 

 

 

 

Posted in મુકત્કો | 3 Comments

તડકો જુઓ

hot suny day

હેમંતનો મીઠો  ત્વચા પંપાળતો  તડકો જુઓ
ગ્રિષ્મનો તો તાપ કેવો બાળતો તડકો જુઓ
         

રાત્રિ સમે રેતી બને છે સેજ સુંવાળી  અને
ને એ બપોરે મૃગ જળ દેખાડતો તડકો જુઓ 

આકાશમાં દોડી જતાં આ વાદળા જળ ભાર લૈ
ને સંગ સંતાકુકડી ખેલાવતો તડકો જુઓ
 

 
 મોજા ઉછળતા સાગરે જળના નભે જોઇ તેને
દોરીથી સિંચી વાદળા પીવડાવતો તડકો જુઓ 

 
 ભરબપોરે વાદળી ભૂલી પડી વરસી જતા
મિશ્રિત રંગો આભમાં ચિત્રાવતો તડકો જુઓ

 

 

 

 

 

 

Posted in ગઝલ | 4 Comments

તેજ

                           તેજ

                                       વેદના મુંજવી રહી છે મને

                                       એ મુંઝવણે રૂંધાતી હું હવે

                                     ઝાંખપ ઝાંખ જાળુ મુજ નેત્રે

                                      શૉધતી ફરુ રાહ ન મળે ક્ષેત્રે

                                   જવા ધારું હું અજાણ્યા પ્રદેશે

                                  ઊંડા અંધારેથી છુંટવું છે મારે

                                    દિવાસળી લઇ લે, રૂવે રૂવે

                                    પેટાવ અજવાળા એ ભરી દે

                                   શાંત ચિત્ત મારું પંથ સુજાડે

                                  ઉપડે ડગ મારા  પરમ તેજે

 

 

 

Posted in કાવ્ય | Leave a comment